การทำ วีเนียร์ (Veneer) เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการปรับฟันให้ดูสวยและเป็นธรรมชาติมากขึ้น แต่ก่อนตัดสินใจทำหลายคนอาจสงสัยว่าวีเนียร์อยู่ได้นานแค่ไหน ต้องเปลี่ยนใหม่เมื่อไร และมีวิธีดูแลอย่างไรให้ใช้งานได้นานที่สุด เพราะอายุการใช้งานของวีเนียร์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับประเภทวัสดุเพียงอย่างเดียว บทความนี้ Naatadee จะพาไปทำความเข้าใจ ทำวีเนียร์อยู่ได้นานแค่ไหน? รวมปัจจัยที่มีผลต่ออายุการใช้งาน
ทำวีเนียร์อยู่ได้นานแค่ไหน?
การทำวีเนียร์ (Veneer) จะมีอายุการใช้งานประมาณ 10-15 ปี และในบางคนอาจใช้งานได้นานกว่านั้น หากวัสดุมีคุณภาพ การยึดติดทำได้เหมาะสม และได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง อายุการใช้งานของวีเนียร์ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ตั้งแต่สภาพฟันเดิมก่อนทำ การสบฟัน ตำแหน่งที่ติดวีเนียร์ และความแข็งแรงของการยึดติด
คนที่ชอบกัดฟันหรือขบฟันแรงบ่อยๆ มีโอกาสเสี่ยงต่อการบิ่น แตกร้าว หรือหลุดได้ง่ายขึ้น เช่นเดียวกับคนที่ชอบกัดน้ำแข็ง เคี้ยวของแข็ง หรือใช้ฟันหน้าเปิดของต่าง ๆ พฤติกรรมเหล่านี้ก็สามารถลดอายุการใช้งานของวีเนียร์ได้เช่นกัน
วีเนียร์แต่ละประเภทอยู่ได้นานแค่ไหน?
วีเนียร์ (Veneer) ที่ใช้กันทั่วไปแบ่งตามวัสดุหลักได้ 2 กลุ่ม คือ วีเนียร์เซรามิก และ วีเนียร์คอมโพสิต ซึ่งมีความทนทานและการเสื่อมสภาพแตกต่างกัน จึงทำให้อายุการใช้งานไม่เท่ากัน
- วีเนียร์เซรามิก อยู่ได้ประมาณ 10-15 ปี
เซรามิกมีความแข็งแรง ทนต่อการสึก และต้านการเปลี่ยนสีได้ดี จึงเหมาะกับคนที่ต้องการงานที่ใช้งานระยะยาว หากทำโดยมีการออกแบบการสบฟันอย่างเหมาะสมและดูแลช่องปากดี วีเนียร์เซรามิกบางชิ้นสามารถใช้งานได้นานกว่าช่วงเวลานี้ก่อนที่จะจำเป็นต้องเปลี่ยน
- วีเนียร์คอมโพสิต อยู่ได้ประมาณ 3-7 ปี
อายุการใช้งานของคอมโพสิตขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ วิธีทำ ตำแหน่งของฟัน และพฤติกรรมของผู้ใช้งาน วัสดุมีโอกาสสึก บิ่น และเกิดการเปลี่ยนสีได้มากกว่าเซรามิก จึงมักต้องมีการขัดแต่ง ซ่อม หรือทำใหม่เร็วกว่าหากเริ่มเสื่อมสภาพ
- คอมโพสิตมีข้อดีตรงที่ซ่อมแซมได้ง่ายกว่า
หากเกิดการบิ่นหรือสึกในบางกรณี ทันตแพทย์สามารถเติมหรือซ่อมเฉพาะบริเวณได้ โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนชิ้นงานทั้งหมดเสมอไป จึงเหมาะกับบางคนที่ต้องการทางเลือกที่ปรับแก้ได้ง่าย
- เซรามิกทนสีได้ดีกว่า
ผิวเซรามิกมีความต้านทานต่อการติดสีจากอาหารและเครื่องดื่มได้ดี จึงช่วยให้สีของวีเนียร์คงที่กว่าในระยะยาว ขณะที่คอมโพสิตมีโอกาสดูดซับสีและเกิดความหมองเมื่อใช้งานไปนาน ๆ โดยเฉพาะหากมีพฤติกรรมดื่มชา กาแฟ หรือสูบบุหรี่เป็นประจำ
ปัจจัยที่มีผลต่ออายุการใช้งานวีเนียร์
ถึงแม้ว่าวีเนียร์เซรามิกจะมีความทนทานสูงกว่าวีเนียร์คอมโพสิต แต่ระยะเวลาที่ใช้งานได้จริงยังขึ้นอยู่กับสภาพฟัน การสบฟัน วิธีติดวีเนียร์ และพฤติกรรมในแต่ละวันด้วย ปัจจัยสำคัญมีดังนี้
- ชนิดและคุณภาพของวัสดุ
เซรามิกมีความแข็งแรงและทนต่อการสึกและการเปลี่ยนสีได้ดี ส่วนคอมโพสิตมีโอกาสสึก บิ่น และเปลี่ยนสีได้มากกว่า จึงมีอายุการใช้งานโดยทั่วไปสั้นกว่า
- การเตรียมฟันและการยึดติด
การออกแบบวีเนียร์ให้พอดีกับฟัน รวมถึงการเตรียมผิวฟันและกระบวนการยึดติดที่เหมาะสม มีผลโดยตรงต่อความแน่นและความทนทานของชิ้นงาน หากมีปัญหาตั้งแต่ขั้นตอนนี้ วีเนียร์อาจหลุดหรือเสียหายเร็วกว่าที่ควร
- ลักษณะการสบฟัน
แรงจากการกัดและการเคี้ยวจะถูกส่งผ่านไปยังวีเนียร์ หากตำแหน่งการสบฟันไม่เหมาะสมหรือมีแรงกดเฉพาะจุดมากเกินไป อาจเพิ่มโอกาสเกิดรอยร้าวหรือการบิ่นได้
- การนอนกัดฟันหรือขบฟัน
คนที่กัดฟันหรือขบฟันแรงเป็นประจำจะมีแรงกระทำต่อวีเนียร์มากกว่าปกติ หากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม วีเนียร์อาจสึก บิ่น หรือแตกร้าวได้เร็วขึ้น
- พฤติกรรมการใช้ฟัน
การกัดน้ำแข็ง กัดของแข็ง แทะเล็บ หรือใช้ฟันเปิดซองและบรรจุภัณฑ์ ล้วนเพิ่มแรงกระแทกที่ไม่จำเป็นและอาจทำให้วีเนียร์เสียหายก่อนเวลา
- สุขภาพของฟันธรรมชาติ
วีเนียร์ไม่ได้ทำให้ฟันด้านในหมดโอกาสเกิดฟันผุ หากมีฟันผุหรือปัญหาเกี่ยวกับฟันรองรับวีเนียร์ ก็สามารถกระทบต่อความแข็งแรงของงานในระยะยาวได้
- สุขภาพเหงือกและการทำความสะอาดช่องปาก
คราบพลัคและหินปูนที่สะสมบริเวณขอบวีเนียร์อาจนำไปสู่เหงือกอักเสบหรือปัญหาช่องปากอื่น ๆ การแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันอย่างสม่ำเสมอจึงมีส่วนช่วยรักษาสภาพฟันและขอบวีเนียร์
- อาหารและเครื่องดื่มที่รับประทานเป็นประจำ
สำหรับวีเนียร์คอมโพสิต การได้รับสารสีจากชา กาแฟ หรืออาหารบางชนิดเป็นประจำอาจทำให้สีเปลี่ยนได้ง่ายกว่าเซรามิก ส่วนอาหารแข็งก็เพิ่มแรงต่อชิ้นงานได้เช่นกัน
- การดูแลหลังทำและการตรวจติดตาม
การตรวจสุขภาพฟันเป็นระยะช่วยให้พบปัญหาของวีเนียร์ ฟัน และเหงือกได้ตั้งแต่ระยะแรก หากพบการบิ่น ร้าว หลวม หรือมีปัญหาการสบฟัน การแก้ไขเร็วจะช่วยป้องกันความเสียหายที่ลุกลามมากขึ้น
ทำอย่างไรให้วีเนียร์อยู่ได้นาน?
การทำวีเนียร์ให้ใช้งานได้นาน ควรดูแลทั้ง วีเนียร์ ฟันธรรมชาติ และเหงือก ไปพร้อมกัน เพราะแม้วัสดุวีเนียร์จะไม่ผุเหมือนฟันธรรมชาติ แต่ฟันที่อยู่ด้านในและบริเวณขอบวีเนียร์ยังสามารถเกิดปัญหาได้
- แปรงฟันอย่างสม่ำเสมอ
ควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยใช้แปรงขนนุ่มและแปรงอย่างไม่รุนแรง เพื่อช่วยลดคราบแบคทีเรียบริเวณฟันและขอบเหงือก
- ทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน
การแปรงฟันอย่างเดียวอาจทำความสะอาดบริเวณซอกฟันได้ไม่หมด ควรใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันที่เหมาะกับช่องปาก เพื่อป้องกันคราบสะสมและปัญหาเหงือก
- หลีกเลี่ยงการกัดของแข็งโดยตรง
น้ำแข็ง ลูกอมแข็ง กระดูก หรือของแข็งมาก ๆ สามารถสร้างแรงกระแทกต่อวีเนียร์จนเกิดการบิ่นหรือแตกร้าวได้ โดยเฉพาะบริเวณฟันหน้า
- อย่าใช้ฟันแทนเครื่องมือ
ไม่ควรใช้ฟันกัดเปิดซอง ฉีกพลาสติก กัดฝาขวด หรือกัดสิ่งของต่าง ๆ เพราะแรงที่เกิดขึ้นอาจทำให้วีเนียร์เสียหายหรือหลุดได้
- ระวังพฤติกรรมกัดเล็บและเคี้ยวของที่ไม่ใช่อาหาร
การกัดเล็บ ปากกา หรือวัตถุแข็งเป็นประจำทำให้ฟันรับแรงซ้ำ ๆ และอาจเพิ่มโอกาสที่วีเนียร์จะสึกหรือบิ่นก่อนเวลา
- หากนอนกัดฟัน ควรปรึกษาทันตแพทย์
การกัดหรือขบฟันขณะหลับทำให้วีเนียร์รับแรงมากโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ หากทันตแพทย์ประเมินว่ามีความเสี่ยง อาจแนะนำอุปกรณ์ป้องกันการกัดฟันที่ออกแบบให้เหมาะกับแต่ละคน
- ดูแลเหงือกให้แข็งแรง
เหงือกอักเสบหรือเหงือกร่นอาจทำให้บริเวณขอบวีเนียร์ดูไม่สวยและส่งผลต่อสุขภาพของฟันที่รองรับวีเนียร์ การรักษาความสะอาดบริเวณแนวเหงือกจึงเป็นเรื่องสำคัญ
- ควบคุมอาหารและเครื่องดื่มที่มีสีเข้ม
วีเนียร์เซรามิกมีความทนต่อการติดสีค่อนข้างดี แต่บริเวณวัสดุยึดติดและฟันธรรมชาติรอบ ๆ ยังสามารถเกิดการเปลี่ยนสีได้ การลดการสัมผัสชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มสีเข้มเป็นประจำจึงช่วยรักษาความสม่ำเสมอของสีโดยรวมได้
- ไม่ควรใช้ยาสีฟันที่มีความขัดสูงเป็นประจำ
การเลือกผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดฟันที่ไม่ขัดผิวมากเกินไปช่วยรักษาความเรียบและความเงาของผิววีเนียร์ โดยเฉพาะผู้ที่มีวีเนียร์เซรามิก
- ตรวจฟันตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
การตรวจติดตามช่วยให้ทันตแพทย์ดูทั้งวีเนียร์ ฟันธรรมชาติ การสบฟัน และเหงือก หากพบรอยร้าว ขอบวีเนียร์ผิดปกติ หรือปัญหาในช่องปากตั้งแต่ระยะแรก ก็สามารถจัดการได้ก่อนที่จะลุกลาม
วีเนียร์หมดอายุหรือเสียหาย ต้องเปลี่ยนใหม่หรือไม่?
ถ้าวีเนียร์เริ่มเสื่อมสภาพหรือเกิดความเสียหาย อาจจะต้องเปลี่ยนใหม่ทันทีทุกกรณี เพราะต้องดูทั้งลักษณะความเสียหาย วัสดุที่ใช้ และสภาพฟันจริงประกอบกัน
วีเนียร์แบบไหนที่ควรเปลี่ยนใหม่?
- วีเนียร์แตกหรือร้าวมาก จนไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติ มักต้องทำชิ้นใหม่
- วีเนียร์หลุดหรือยึดติดไม่แน่น ควรให้ทันตแพทย์ตรวจว่ามีปัญหาที่ตัววีเนียร์หรือฟันด้านในก่อน แล้วจึงพิจารณายึดกลับหรือเปลี่ยนใหม่
- วีเนียร์สึกหรือรูปร่างเปลี่ยนไปมาก จนกระทบการสบฟันหรือความสวยงาม อาจจำเป็นต้องเปลี่ยน
- สีเปลี่ยนหรือมีคราบสะสม โดยเฉพาะคอมโพสิต อาจยังไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทันที หากสามารถขัดแต่งหรือปรับผิวได้
- มีฟันผุหรือปัญหาเหงือกบริเวณขอบวีเนียร์ ต้องรักษาปัญหาของฟันและเหงือกก่อน ไม่ควรเปลี่ยนวีเนียร์อย่างเดียวแล้วปล่อยสาเหตุเดิมไว้
ถ้าวีเนียร์ยังดูดี แต่ใช้งานมานาน ต้องเปลี่ยนไหม?
ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยน หากวีเนียร์ยังแนบสนิท ไม่มีรอยร้าว ไม่มีปัญหาการสบฟัน และฟันกับเหงือกโดยรอบแข็งแรง ก็สามารถใช้งานต่อได้โดยให้ทันตแพทย์ตรวจเป็นระยะ
สรุป วีเนียร์อยู่ได้นานแค่ไหน และดูแลอย่างไรให้คุ้ม
โดยสรุป วีเนียร์ (Veneer) สามารถใช้งานได้นานหลายปี หากเลือกวัสดุที่เหมาะสมและได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี โดยเฉพาะการรักษาความสะอาดของช่องปาก หลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้เกิดแรงกระแทกกับวีเนียร์ และดูแลสุขภาพฟันกับเหงือกอย่างสม่ำเสมอ
แม้ว่าวีเนียร์จะช่วยปรับรูปลักษณ์ของฟันให้สวยขึ้น แต่ก็ยังต้องดูแลฟันธรรมชาติด้านใต้และบริเวณรอบขอบวีเนียร์เช่นเดิม หากดูแลดีและตรวจสุขภาพช่องปากเป็นระยะ ก็ช่วยลดโอกาสเกิดความเสียหายและยืดอายุการใช้งานของวีเนียร์ให้คุ้มค่ากับการทำในระยะยาวได้